Gerede Çayı Temiz Aksın Platformu ( GEÇTAP) Gerede Çayı’ndaki kirlilik acil müdahale gerektiriyor, diyerek bir basın açıklaması yaptı.

“Gerede Çayı Temiz Aksın Platformu (GEÇTAP) olarak, yaklaşık 3,5 yıldır açık, şeffaf ve yasal çerçevede sürdürdüğümüz mücadeleye karşın, Gerede Çayı kirletilmekte ve bu kirlilik çevre ve halk sağlığı için tehdit olmayı sürdürmektedir.

Kirliliğin kaynağı Gerede Karma ve Deri Organize Sanayi Bölgesi (OSB) deri firmalarıdır.

Bu koşullarda kendilerine GEÇTAP olarak, çoğu kere görevlerini anımsattığımız bazı kamu görevlileri veya deri firmalarının örgüt yöneticileri kirlilik olmadığını öne sürmekte, hatta GEÇTAP’ı “üretim düşmanlığı” yapmakla suçlamaktadırlar. Diğer yandan, Gerede Çayı kirliliği ile ilgili GEÇTAP’ın başlattığı hukuki süreç devam etmektedir. Ancak değişmeyen gerçek, Gerede Çayı’nın her saniye, her dakika, her saat kirletilmesinin devam etmesidir.

“Geçmişimizi ve Geleceğimizi Geri Almak” için eylem yapmaya karar verdik. Bütün bu olumsuzluklara karşı durmak, gerçekleri sizlere ulaştırmak ve sizlerle paylaşabilmek için buradayız. Umarız bu eylemden sonra, sizlerin aracılığıyla sesimiz duyulur ve Gerede Çayı’nın temiz akması için gerekenler yapılır…

Değerli Basın Mensupları,
Bugüne kadar GEÇTAP’ın açık, şeffaf ve halkımızdan yana sürdürdüğü mücadelenin kamuoyuna ulaştırılması konusunda yaptığınız hayati önemdeki katkılar için çok teşekkür ediyoruz. Bu kapsamda öncelikle bazı temel noktalara bir kez daha dikkat çekmek istiyoruz.
Türk Dil Kurumu anayasayı “bir devletin yönetim biçimini belirten, yasama, yürütme, yargılama güçlerinin nasıl kullanılacağını gösteren, yurttaşların kamu haklarını bildiren temel yasa” olarak tanımlamıştır.

Çevre konusunda, Anayasa’nın 56. Maddesi “Herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir. Çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek devletin ve vatandaşların ödevidir.” demektedir.

Dolayısıyla Anayasa’da tüm vatandaşların temiz bir çevrede yaşama hakkının bulunduğu ve bunun devlet tarafından sağlanması gerektiği açıkça belirtilmektedir.

2782 sayılı Çevre Kanunu’nun 8. Maddesi’nde “her türlü atık ve artığın çevreye zarar verecek şekilde alıcı ortama verilmesi, depolanması ve taşınması” yasaklanmakta, ayrıca “kirlenme olduğu durumlarda, kirletenlerin kirlenmeyi durdurmak, kirlenmenin etkilerini önlemek ve azaltmakla ilgili önlemleri almakla yükümlü” oldukları belirtilmektedir.

Yine aynı kanunun 15. Maddesi ise “Bakanlıkça denetim görevi devredilen kurum ve merciler (Valilik) tarafından aykırı faaliyetin (kirletme) düzeltilmesi için bir defaya mahsus ve bir yılı aşmayan süre verilebileceği, süre verilmemişse derhal, süre verilmişse süresi sonunda faaliyetin kısmen veya tamamen süreli veya süresiz olarak durdurulacağı, çevre ve insan sağlığı yönünden tehlike yaratan faaliyetlerin süre verilmeksizin durdurulacağı” belirtilmektedir.

Bu konudaki yetkili merci valiliktir.

İnsan sağlığı açısından tehlike varsa, faaliyetin hemen durdurulması yasal yükümlülüktür.

Bu konuda Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı kuruluşlarının tabi olduğu yönetmelikler de bulunmaktadır. Yönetmelikler Anayasa ve 2782 sayılı Çevre Kanunu çerçevesinde hazırlanmıştır.

Yine mevzuata göre Gerede Deri Organize Sanayi Bölgesi (OSB), Gerede Kaymakamı başkanlığında yönetilmektedir. Yani, en üst düzeyde kamu görevlisi konunun içindedir.

Yapılan CİMER başvuruları doğal olarak Bolu Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Müdürlüğü’ne yönlendiriliyor. Buradan da yapılan başvurulara kopyala-yapıştır cevaplar (İl müdürlüğümüz denetimlerini sürdürmektedir, zaman zaman cezalar verilmektedir, ayrıca savcılığa suç duyuruları yapılmaktadır gibi) verilmektedir. Bugüne kadar İl Müdürlüğü’nün suç duyurusuna göre açılmış bir davaya rastlanmamıştır.

Görüleceği üzere, Gerede Çayı kirliliğinin önlenmesi konusunda, Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nde mevzuat boşluğu veya açığı bulunmamaktadır. İstenirse, kirliliğe yol açan deri firmalarına kirletmenin çözümü (arıtma) için süre verilebilir; süre sonunda da kirlilik çözülmemişse, faaliyetlerine son verilebilir. Ama Bolu Valiliği’nin bugüne kadar Gerede Çayı kirliliği ile ilgili basına yansıyan hiçbir tasarrufuna rastlanmamıştır.

ŞİRKETLERİN DEĞİL, HALKIN YÖNETİCİLERİNİ İSTİYORUZ!

GEÇTAP Neden Kuruldu? Büyük Eylem Noktasına Nasıl Gelindi?
Gerede Deri ve Karma Organize Sanayi Bölgesi şirketleri kuruldukları günden bu yana yeterli arıtma yapmadan atıklarını Gerede Çayı’na boşaltmaya başladılar. Üstelik Gerede OSB şirketleri atıklarını boşaltabilmek için OSB’den Gerede Çayı’nın Yağdaş Köyü civarına kadar yaklaşık 5 km kanalizasyon inşa ettiler.

Oysa Gerede Çayı içilebilir kalitede suyu olan, içinde balık ve her türlü sucul canlılar bulunan, yaşam dolu bir çaydı. Bir süre sonra kirlilik gözle görünür hale geldi ve Çay çevresinde yaşayan halk bu kirlilikten rahatsız olmaya başladı.

Bir şeyler yapmak, halktan ve temiz bir çevreden yana tavır koymak için girişimler gerekiyordu.

Bu koşullar altında, 13 Mart 2023 tarihinde devletin bu konuda sorumlu kurumlarına Gerede Çayı kirliliğinin önlenmesi konusunda resmen başvuru yapılmış ve böylece GEÇTAP ortaya çıkmıştır.

Daha sonra Platform yeni bileşenlerin katılımıyla yedi bileşene ulaşmıştır. Ayrıca bilim kurulu ve sosyal medyasıyla (Instagram, Facebook ve X) mücadelesini sürdürmektedir.

Bu süreçte Platform 5 Haziran 2024 tarihinde, Çevre Günü’nde Deri OSB’nin atıklarını Gerede Çayı’na verdiği nokta olan Yağdaş Köyü’nde bir eylem düzenlemiş, eylemde kirli akan Gerede Çayı’nın temizlenmesi için temsili olarak pet şişelerden çaya temiz su dökülmüş, eylem ulusal düzeyde ses getirmiş, Gerede Çayı’nın temiz akması için bazı adımlar atılmıştır.

GEÇTAP, kurulduğu günden beri birçok kurum ve kuruluşa konuyu anlatmış ve sorumluluklarını hatırlatmış, sorumlulara Anayasa, 2782 sayılı Çevre Kanunu ve bu konudaki yönetmelikleri bıkmadan usanmadan dile getirmiş, ayrıca ilgililerden sorumluluklarını yerine getirmelerini talep etmiştir. Bu talepler haklı ve meşru zemine dayandığı için ilgili kurumlardan olumsuz yanıt alınmamış, hatta sorunun çözümü için ileriye dönük sözler verilmiş, ancak ne yazık ki verilen sözler yerine getirilmemiştir.

Üstelik yetkililer ve deri firmalarının yöneticileri, arıtmanın yapıldığı, suyun temiz olduğuna dair bazı yerli yersiz açıklamalar yapmayı sürdürmüşlerdir. Oysa aynı süreçte, Platform Gerede Çayı’ndan periyodik olarak görüntüler almış ve bu görüntüleri sosyal medyasından kamuoyu ile paylaşmıştır.

Bu görüntülerde tek bir gerçek vardır: Gerede Çayı kirli akmaktadır, arıtılmamaktadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarının yetkililerine yapılan uyarılar, hukuki sorumlulukların hatırlatılması sonuç vermeyince, GEÇTAP tarafından 7 Ağustos 2024 itibarıyla avukatımız aracılığıyla, Bolu Valiliği’ne kirliliğin durdurulmasını talep eden bir dilekçe verilmiş, Valilik dilekçeye cevap vermemiş, yasal süre dolunca da 3 Kasım 2024 tarihinde Bolu İdare Mahkemesi’ne Bolu Valiliği’nin kirliliği durdurması talebiyle dava açılmıştır.

Bolu İdare Mahkemesi bu talebimizi reddetmiştir. Bu gelişme üzerine Ankara Bölge İdare Mahkemesi’nde dava açılmış, Bölge İdare Mahkemesi “kirliliğin durdurulması” talebimizi haklı bulmuş, bu duruma göre kararını gözden geçirmesi için dosyamızı Bolu İdare Mahkemesi’ne iade etmiştir. Ancak Bolu İdare Mahkemesi ilk kararında ısrar etmiştir.
Platform hukuki yolları kullanmayı sürdürmüş ve davayı Danıştay’a taşımıştır. Dava şu anda Danıştay’da görülmektedir.

Dolayısıyla Platform mücadelesini meşru zeminlerde sürdürmektedir. Ancak bu arada kamu görevi yapan yetkililer, şirketlerin örgütündeki sorumlular, çayın kirli olmadığını ısrarla dile getirmeyi sürdürmüşler, hatta platformu üretimi engellemek istemekle, deri şirketlerinin kapatılması durumunda çalışanları mağdur etmekle suçlamadan çekinmemişlerdir.
Halbuki iğneyi kendilerine batırıp, arıtma ihtiyacı var, arıtmayı faaliyete geçirelim diyememişlerdir.

DERİ OSB FİRMALARI, TEMİZ ÜRETİM YAPSIN, HALKIN SAĞLIYLA OYNAMASIN!

GEÇTAP, dava süreci ile birlikte gözleri kör, burunları koku almayan ve halkın sesini duymayan yetkililere durumu anlatabilmek için Gerede Çayı’nın suyunu üç kez analiz ettirmiştir. İlk analiz sonuçları Bolu İdare Mahkemesi duruşmasına yetiştirilmiş, dava dosyasına da girmesi sağlanmıştır. Bu ilk analiz sonuçları, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın mevzuatına göre Gerede Çayı’nda akan suyun “Çok Kirli Su” olduğunu bilimsel olarak ortaya koymuştur. Yani gözle görülen, burunla koklanan kirlilik bilimsel analizlerle de teyit edilmiştir. İkinci analizde de birinci analizle aynı sonuç elde edilmiştir: “Çok Kirli Su”. Pek çok parametrede normal su değerlerinin çok üzerinde, örneğin “Kjeldahl azot” değerinin normal değerinin 357 katı üzerinde, yağ-gres değerinin 130 katı üzerinde olduğu, suda oksijen kalmadığı görülmüştür.

Üçüncü analiz sonuçları da yakında kamuoyu ile paylaşılacaktır. O analizde de sonucun “Çok Kirli Su” olacağını çok açıktır.

Ancak, Gerede Çayı’nda kirliliğinin çıplak gözle görülebilmesine, burunla koklanabilmesine ve bilimsel analizlerle ortaya konulmasına karşın, sorumlu olanlar (kamu görevlileri, Deri OSB’nin yöneticileri) azimle “su kirli değil, arıtma yapılıyor” diye demeçler vermeye, algı oluşturmaya devam etmişlerdir/etmektedirler.

GERÇEKLERİ GÖRMEYEN YÖNETİCİ VE KİRLETEN SANAYİCİ İSTEMİYORUZ!

Değerli basın mensupları,
Sizlerin aracılığınızla bu eylemle kamuoyunun vicdanına bir kez daha seslenmek istiyoruz.
GEÇTAP, haksız yere suçlanmasına karşın, meşru zeminlerde açık ve şeffaf bir biçimde, sabırla mücadelesini sürdürmektedir. Yine, GEÇTAP’ın sosyal medya hesaplarında Gerede Çayı kirliliği ile ilgili video görüntüleri gün gün mevcut olduğu için, Gerede Çayı kirliliği zamana bağlı olarak izlenebilmektedir. Ayrıca konuyla ilgili yapılacak bir internet taramasında, Gerede Çayı kirliliğinin 16 kez basın açıklamalarıyla kamuoyu ve basının dikkatine sunulduğu da görülecektir.

Danıştayda dava görülmekte ve olumlu sonuç alınması beklenmektedir. Bütün bu belgeler ve bilgiler, Gerede Çayı’nın ilk mücadelenin başlatıldığı 13 Mart 2023 tarihinden beri (öncesinde de kirletilmiştir) kirletilmeye devam edildiğini göstermektedir.
Mevzuata, davalara ve Platformun yürüttüğü meşru mücadeleye karşın Gerede Çayı’nda zehir akmaktadır.

Deri OSB yöneticileri ve bu konuda yetkili olan bazı kamu görevlileri ise ısrarla arıtmanın yapıldığını, suyun temiz olarak Gerede Çayı’na verildiğini sağda solda söylemektedirler.

Bu çerçevede, onları halkın yöneticileri olmaya, anayasada ve yasalarda belirlenmiş görevlerini yapmaya davet ediyoruz.

Sonuç olarak, her saniye, her dakika, her saat Karma OSB ve Gerede Deri OSB firmaları, yeterli arıtma yapmadan atıklarını Gerede Çayı’na boşaltmaktadır. Şu anda Gerede Çayı’nda firmaların atıklarıyla oluşan “çok kirli su”, 288 km katederek Eskipazar, Çerkeş, Ovacık, Karabük, Yenice ve Çaycuma’dan geçip Filyos’tan Karadeniz’e dökülmektedir.

Kirliliğin başladığı günlerden bu yana, Gerede Çayı’nda canlı yaşamamaktadır.

Ayrıca geçtiği yerlerde her saniye, her dakika halk sağlığı tehlikesi oluşturmaktadır.

Deri firmalarının atıklarını Gerede Çayı’na arıtmadan vermeleri, Çay’ın kat ettiği tüm bölgede, ayrıca Karadeniz’in kirletilmesine neden olarak uluslararası düzeyde bir kirlilik oluşturmaktadır. Ulusal ve uluslararası düzeydeki çevre ve halk sağlığı sorununa dikkat çekebilmek için ÇEÇTAP bu eylemi düzenlemiştir.

Bu eyleme katılanlara, yanımızda olanlara ve sesimiz olanlara teşekkür ediyoruz. Sizlerin güçlü desteğiyle mücadelemiz çok daha güç kazanmıştır. Bu çerçevede, GEÇTAP Gerede Çayı temiz akana kadar her türlü mücadeleyi sürdürmeye kararlıdır.

GEÇMİŞİMİZ VE GELECEĞİMİZİ GERİ İSTİYORUZ!
YAŞASIN HALK SAĞLIĞINI VE HUKUKUNU SAVUNAN MÜCADELEMİZ!

Saygılarımızla.
GEREDE ÇAYI TEMİZ AKSIN PLATFORMU”